Kortgeleden verscheen Hop Ode, Henri Reuchlins lofzang op de hopplant. Ik heb het met bijzonder veel plezier gelezen. Een aanrader voor iedere serieuze bierliefhebber.
‘Dit is een lied over een plant, een groene plant.’ Zo begon het lied dat Doe Maar in 1981 uitbracht. Het ging over een familielid van de hopplant, cannabis.
Hop Ode is een boek over een plant, een groene plant, een nuttige plant en vooral een fascinerende plant. Al was het alleen maar omdat hij in het groeiseizoen dertig centimeter per dag kan groeien en rond 21 juni, bij de zonnewende, abrupt stopt met in de hoogte groeien en vervolgens in de breedte verdergaat. Maar vooral omdat het een plant is die bier houdbaarheid, smaak en geur geeft. Geen brouwer kan meer zonder, op een enkeling na die nog een gruitbier brouwt.
Henri Reuchlin schreef een heel mooi uitgevoerd boek over alle facetten van de hopplant.
De uitvoering is al een feest
Een boek als dit, met een harde cover en gebonden, kun je alleen maken uit liefde en passie voor het grafische vak en voor bier. Uitgever Fedor Vogel durfde deze investering aan. Mooi papier, professioneel vormgegeven en rijk aan illustraties. Omdat veel afbeeldingen tijdens het groeiseizoen zijn gemaakt, is het in mijn beleving ook een zonovergoten boek.
Ook Henri Reuchlin weet dat je niet rijk wordt van bierboeken, maar toch schreef hij een boek dat volledig is gewijd aan de hopplant. Nadrukkelijk geen handboek voor brouwers, zei hij bij de introductie, maar een inspiratieboek voor liefhebbers. Het handjevol boeken dat eerder in het Nederlands werd uitgegeven gaat vaak over hopteelt als landbouwactiviteit of heeft een bierhistorische invalshoek.
Bodemschatten
Het boek, dat in totaal 224 pagina’s telt, is onderverdeeld in vier delen. Het eerste deel, ‘Tot op de bodem’, gaat over de bodemkwaliteit of bodemsamenstelling die nodig is om bepaalde hopsoorten te laten groeien en de gewenste karakteristieken te ontwikkelen. Want die bodem maakt echt het verschil. Als je een Cascade-hopplant in de Verenigde Staten of in België plant, krijg je hop met andere karakteristieken. Dat is belangrijk om te weten.
Het mooie aan dit eerste deel is dat pionier Gulpener in het zonnetje wordt gezet. Dankzij Gulpener is er in Nederland weer echte hopteelt teruggekomen en inmiddels krijgt dat navolging in andere delen van het land. De Gulpener hopoogst is ieder jaar voor veel mensen een feestelijk hoogtepunt.
Vervolgens gaat het meteen door naar de culinaire kant van hop. Want in België weten ze de hopscheuten van de koude grond te waarderen als culinaire lekkernij. Er wordt echt naar uitgekeken. Het gaat om de laatste zes à zeven centimeter van de jonge, ondergrondse uitlopers van de hopplant. Zo zijn we dankzij wat er in de bodem ontstaat meteen bij de culinaire aspecten beland.
Het hart: hoppigheden
Dan volgt wat ik het hart van het boek vind, onder de noemer ‘Hoppigheden’. Hier krijgen alle bekende en minder bekende hoprassen een podium, met aandacht voor de bijbehorende historie en cultuur. Ook hier zijn de illustraties een lust voor het oog. Ook niet onbelangrijk: de verhalen zijn vlot geschreven. Het moet gezegd: dit is een boek dat je niet van A tot Z hoeft uit te lezen. Het is ook een boek dat je er af en toe bij pakt, om een paar hoofdstukken te lezen.
Oude nobelhoppen en hoprassen uit de Nieuwe Wereld, ze komen allemaal aan bod. Bitterhop, aromahop, dubbeldoelhop, het wordt allemaal beschreven.
Het deel ‘Hoppigheden’ loopt tot pagina 152 en dan laat Reuchlin de plant even los en komt de betekenis van hop voor het bier aan de orde.
Hopbieren
In de periode voor wat we in Nederland de craftbierrevolutie noemen, was er niet zoveel aandacht voor hop in pilsland Nederland. Dat veranderde toen vanuit de VS de IPA’s Nederland bereikten. De nieuwe brouwers gingen zich toeleggen op bieren waarin hop een hoofdrol speelt. In een boek over de hopplant horen ook de bieren die deze plant in de spotlights zetten.
De toegift
En dan de toegift. Die wil je na een mooi concert. Dit boek is een concert in beelden en woorden en de toegift biedt een grote variëteit aan informatie.
Zo is er een hoofdstuk over een hopprofessor en een hoofdstuk over indianenverhalen. Geen onzinverhaal, maar een hoofdstuk over het Amerikaanse centrum van de hopcultuur, Yakima Valley. Het grootste deel van de hopakkers ligt in het reservaat van de Yakima-indianen.
Fresh hop is een belangrijk onderdeel van het boek en een nieuwe traditie, mede dankzij de broers Sander en Ronald van de Streek van vandeStreek bier. Onlangs organiseerde de brouwerij de derde editie van hun Fresh Hop Festival.
Zo gaan we naar het einde van het boek, met nog een mooi inkijkje in de Poolse hopcultuur, de hopvogel en, vreemd genoeg, pas aan het einde en niet aan het begin, een hoofdstuk over Hildegard von Bingen, die als eerste het gebruik en de werking van hop in bier beschreef.
Een cadeautje
Een heerlijk boek voor iedereen die van bier houdt en in deze tijd van het jaar een voor de hand liggend geschenk voor de feestdagen. Wie familieleden, vrienden of ouders heeft die regelmatig genieten van een goed glas bier, is dit boek een no-brainer als (kerst)geschenk. Inhoud en uitvoering zijn voor iedereen die bier een warm hart toedraagt een cadeautje.
Nu maar hopen dat veel meer brouwers de hopvariëteiten die ze in hun bieren toepassen ook op het etiket vermelden. Dan wordt het erg leuk om met dit boek ernaast bieren te proeven en te ontdekken of je de kenmerken van de hopvariëteiten terugvindt in het bier.
Waar te koop?
Hop Ode telt 224 pagina’s en is gebonden, met hardcover. Het boek is verkrijgbaar via de webshop van biermagazine.nl. De prijs is € 36,95.
Van Henri Reuchlin verscheen eerder Rivier van bier en Van brood tot Brood.
