Op het derde Fresh Hop Festival van vandeStreek bier op 17 oktober in Utrecht presenteerde bierschrijver Henri Reuchlin zijn nieuwe boek Hop Ode. Volgens de auteur is het geen handboek voor brouwers maar een ‘hopbloemlezing’ van verhalen over de plant die de biergeschiedenis ingrijpend veranderde. De eerste exemplaren werden uitgereikt aan de broers Ronald en Sander van de Streek, de brouwers die met het Fresh Hop Festival de bierwereld een nieuwe traditie hebben gegeven.
Het was een no-brainer, een boek over de hopplant presenteren op een Fresh Hop Festival. Uitgever Fedor Vogel stak zijn nek uit door een zeer luxe uitgave te maken, mede dankzij vormgever Rob Hofland. Het is een boek dat niet alleen inhoudelijk, maar ook fysiek, jaren mee kan. Over de inhoud binnenkort meer.
Ode
Toen Henri me tijdens de signeersessie vroeg wat ik van de titel vond, was mijn antwoord: ‘mooi, maar wel een beetje ouderwets, dat woord ode.’ Het antwoord van Henri kwam met een brede lach: ‘Dat ben ik ook.’ Wie Henri kent, weet dat je dat met een korrel zout moet nemen.
Toch maar even een korte uitleg. Een ode is een lofdicht of een lofzang. En dat is het geworden, een lofzang in woord en beeld. Verwar dit boek overigens niet met het boek ‘Hop’ van Leendert Alberts. Dat zeer lezenswaardige boek gaat over hop als innovatie in de biergeschiedenis. Hop Ode is echt een lofzang op de bijzondere plant die hop is en op de (internationale) cultuur die erbij hoort.
Hopbellen plukken
In een kort interview bij de presentatie, met uitgever Fedor Vogel als interviewer, vergeleek Reuchlin zijn boek met een hopplant. ‘Er zitten allemaal hopbellen aan. Zo zijn deze verhalen ook. Ik noem het een caleidoscoop. Je kunt één of twee hopbellen pakken, die verhalen lezen, het boek weer wegleggen en een of twee dagen later weer een verhaaltje lezen. Het is geen doorlopend verhaal, het is een bloemlezing.’ Om er droog aan toe te voegen: ‘Een hopbloemlezing.’
De basis van Hop Ode is wat Reuchlin eerder schreef in Bier! Magazine en Brouw! en op zijn eigen blog Bierburo. Toch is het meer dan een bundeling. ‘Als je dat samen wilt brengen in één boek, dan moet het wat aangepast worden. Er zitten ook nieuwe verhalen bij. Dingen die ik altijd al een keer wilde schrijven, maar waar ik niet aan toegekomen was.’
Fedor Vogel vatte het samen als een vakboek, een reisverhalenboek en een sfeerboek in één. ‘Ja, dat is het eigenlijk’, beaamde Reuchlin. En voor wie is het bedoeld? ‘Voor mensen die van lekker leven en reizen houden. De meeste biermensen die ik ken houden van lekker eten, lekker drinken en mooie verhalen. En dat is wat dit boek is.’
‘Het is geen doorlopend verhaal, het is een bloemlezing. Een hopbloemlezing.’
Voor liefhebbers van ‘lekker leven’
Veel verhalen ontstonden onderweg. ‘Ik ben natuurlijk nieuwsgierig, en het is heel bijzonder hoe ieder land met zijn hop omgaat. Dit jaar waren we in maart in Nieuw-Zeeland. Dan realiseer je je: wacht even, het is hier nu de hopoogst. Daar hadden ze een fresh hop festival. Dus dit is voor mij het tweede fresh hop festival van het jaar.’
Ook het Utrechtse festival krijgt een plek in het boek. Reuchlin zat bij de eerste editie in de jury. ‘Ik vind dit een van de mooiste manieren om met hop om te gaan. Je kunt hop helemaal bewerken, maar dit is hop in zijn meest pure vorm. Dat is prachtig.’
Twee ‘eerste’ exemplaren
Reuchlin overhandigde de eerste twee exemplaren aan de Ronald en Sander van de Streek, als dank voor wat zij voor bier in Nederland doen. ‘Wat zij in de Nederlandse biercultuur hebben neergezet. Hoe zij met dit Fresh Hop Festival de biercultuur steeds weer nieuwe impulsen geven. Ook met hun alcoholvrije bieren natuurlijk, maar vooral de manier waarop ze alles herdefiniëren. Bier is heel oud, maar alles toch weer opschudden en nieuw maken: dat vind ik fantastisch.’
‘De hop bepaalt mijn jaar’
Ronald van de Streek gaf bij de overhandiging een persoonlijke kijk op de hopplant. ‘Hop is heel belangrijk voor ons. Ons jaar wordt een beetje gevormd door hoe de hop groeit en wat er gebeurt. Ergens in maart komt hij boven de grond en dan gaat hij zo snel mogelijk naar de hemel toe groeien. In september wordt hij geoogst.’
Voor Van de Streek, die zelf een hoptuin heeft, valt de cyclus van de plant bijna samen met het ritme van het leven. ‘Juist als je alles aan het uitvoeren bent, is die hopplant keihard aan het groeien. En als het tijd voor bezinning is, is het weer het einde van het jaar. Dit is voor ons ook weer de periode om naar volgend jaar te kijken. Ik zeg vaak dat de hop mijn jaar bepaalt.’
Reuchlin herkende het meteen. ‘Ik was een aantal jaar geleden bij een hopboer en die zei: de groei van de hop is zoals de mens groeit. Eerst in de lengte, tot de zonnewende. Op 21 juni merkt hij dat de dagen korter worden en dan groeit hij in de breedte. Hij zei: een hopplant is een mens.’ Dat verhaal staat in het boek. Hop is voor Reuchlin ‘een van de spannendste planten die er is’, een plant die de loop van de biergeschiedenis ingrijpend heeft veranderd.
Citra is niet altijd Citra
Ook Sander van de Streek reageerde op het eerste exemplaar van Hop Ode. Hij sprak als brouwer. ‘Hop is mijn favoriete ingrediënt van bier. Je hebt eigenlijk maar een paar ingrediënten nodig en hop is voor mij de smaakmaker.’ VandeStreek maakt ook bieren waarin de gist vooraan staat, zoals een weizen, maar hop is toch echt zijn favoriet. ‘Er zijn zoveel smaken die je kunt maken met verschillende hopvariëteiten.’
Dezelfde variëteit kan in Europa een compleet andere smaak geven dan in Amerika. Daarom reizen de broers jaarlijks naar de Verenigde Staten om hop te selecteren. ‘Als wij een paar duizend kilo van één variëteit kopen, kunnen we kiezen welk lot we willen afnemen. We denken allemaal: Citra is Citra. Citra is een hopvariëteit met geuren van citroen en geel fruit. Maar als hij meer in de zon heeft gestaan of minder water heeft gehad, is dat ineens niet meer hetzelfde.’
Ook de brouwer verwacht nog wat op te steken van Hop Ode. ‘Ik ga ervan uit dat ik nog wat kan leren van dit boek.’
‘Ons jaar wordt een beetje gevormd door hoe de hop groeit. Ik zeg vaak dat de hop mijn jaar bepaalt.’ – Ronald van de Streek
Lees binnenkort op dit blog een recensie
Hop Ode telt 224 pagina’s en is volledig in kleur. Wie het festival miste, kan het boek bestellen via de webshop van biermagazine.nl. De prijs is € 36,95. Binnenkort volgt op beerscenes.com een uitgebreide recensie.
Van Henri Reuchlin verscheen eerder ‘Rivier van Bier’
Het Fresh Hop Festival, het boek Hop Ode, het is allemaal biercultuur. Niet vreemd dus dat Jan Ausems, voorzitter van de Stichting Erfgoed Nederlandse Biercultuur een gesigneerd exemplaar kwam halen en er het glas op hief.
